WATAN MEDIA – معلوماتي او خبري ویبپاڼه

 راپور سریزه اټومي وسلې د نړۍ تر ټولو خطرناکې او ویجاړوونکې وسلې بلل کېږي. دا وسلې د دوهم نړیوال جنګ پر مهال جوړې شوې او د جګړې بڼه یې بدله کړه. اتومي بم د داسې انرژۍ څخه کار اخلي چې د اټومي ذرو د وېش یا یوځای کېدو له لارې تولیدېږي. د دې وسلو ځواک دومره زیات دی چې یوه چاودنه کولی شي په څو ثانیو کې یو ښار ویجاړ کړي. د دوهم نړیوال جنګ وروسته، د نړۍ ګڼو ځواکمنو هېوادونو  هڅه وکړه چې اتومي وسلې جوړې کړي. نن ورځ یوازې څو محدود هېوادونه د اتومي وسلو مالکیت لري، خو د هغوی د وسلو شمېر زرګونو ته رسېږي. � Business Standard +1 د اتومي وسلو لرونکي هېوادونه د نړیوالو څېړنو له مخې نن ورځ ۹ هېوادونه اتومي وسلې لري. دا هېوادونه د نړۍ ټول اټومي وسلې کنټرولوي. � Encyclopedia Britannica +1 هغه هېوادونه چې اتومي وسلې لري متحده ایالات روسیه چین فرانسه بریتانیا هند پاکستان اسراییل شمالي کوریا د دې هېوادونو په منځ کې متحده ایالات او روسیه تر ټولو ډېر اټومي بمونه لري او د نړۍ شاوخوا ۸۰ تر ۹۰ سلنه اټومي وسلې د همدې دوو هېوادونو سره دي. � Business Standard د اټومي وسلو د جوړېدو تاریخ اتومي وسلې لومړی ځ...

 راپور سريزه  د نړۍ د انرژۍ بازار تر ډېره د منځني ختیځ د تیلو او ګازو په صادراتو ولاړ دی. د دې صادراتو د لېږد تر ټولو مهمه سمندري لار د هرمز تنګی دی. دا تنګی د خلیج فارس او عمان سمندر ترمنځ موقعیت لري او د نړۍ د انرژۍ د تجارت یو حیاتي مسیر ګڼل کېږي. هره ورځ میلیونونه بیرله نفت د همدې تنګي له لارې نړیوالو بازارونو ته انتقالېږي. د نړیوالو انرژۍ راپورونو له مخې نږدې د نړۍ شاوخوا پنځمه برخه نفت د همدې لارې صادرېږي. له همدې امله که د هرمز تنګی د سیاسي یا پوځي کړکېچ له امله وتړل شي، نو دا به د نړیوال اقتصاد او انرژۍ بازار ته ستره ضربه وي. دا راپور د دې موضوع بشپړ تحلیل وړاندې کوي چې که د هرمز تنګی وتړل شي، کوم هېوادونه به زیان وویني، کوم هېوادونه به ګټه ترلاسه کړي او نړیوال اقتصاد به څنګه اغېزمن شي. د هرمز تنګي جغرافیه او ستراتیژیک اهمیت د هرمز تنګی د نړۍ له مهمو سمندري تګ راتګ لارو څخه دی. دا تنګی د ایران او عمان ترمنځ موقعیت لري او د خلیج فارس هېوادونه له نړیوالو سمندرونو سره نښلوي. د نړۍ د انرژۍ د تجارت یوه لویه برخه د همدې لارې ترسره کېږي. د نړیوالو انرژۍ ادارو د معلوماتو له مخې...

 راپور ۱️⃣ سریزه افغانستان د طبیعي زیرمو له پلوه غني هېواد دی، خو د انرژی سکتور پرمختګ یې ورو و. د 2026 کال په جریان کې، حکومت او نړیوالې بنسټونه په بریښنا، سولر انرژي، او د اوبو انرژي کې مهمې پروژې پیل کړي دي. دغه راپور د دې پروژو اقتصادي، ټولنیز، او چاپیریالي اغیز تشریح کوي او ښيي چې څنګه دا پروژې د خلکو ورځنی ژوند، صنعت، او سیمه ایز اقتصاد پرمختګ ته وده ورکوي. ۲️⃣ د بریښنا سکتور پرمختګ د افغانستان بریښنا شبکې ته په 2026 کې زیات ټرانسفارمرونه او تولیدي واحدونه اضافه شوي. ښارونه او لرې پرتې سیمې اوس د بریښنا اسانه لاسرسی لري. د ولایتي شبکو پراختیا د ښارونو د سوداګرۍ او تولید صنعت لپاره مهمه زمینه برابروي. حکومت هڅه کوي چې د بریښنا عرضه د هېواد ټولو برخو ته مساوي شي، څو ټولې سیمې د پرمختګ څخه برخمنې شي. د بریښنا شبکې ښه والي له امله، خلک او بزګران کولای شي د بریښنا په مرسته خپل ژوند او کاروبار پرمختګ ورکړي. ۳️⃣ د سولر انرژي پراختیا په وروستیو کلونو کې په افغانستان کې د سولر انرژۍ پانګونې زیاتې شوې دي. ډېر کورونه او دولتي ادارې د سولر پینلو سیستمونه نصب کړي. سولر انرژي د بریښنا د بی...

 د نړۍ د تودوخې زیاتوالی په وروستیو کلونو کې د نړۍ تودوخه په چټک ډول لوړېږي. ساینسپوهان وايي چې د اقلیم بدلون د انسانانو د فعالیتونو له امله رامنځته شوی او دا د نړۍ د چاپېریال لپاره یو لوی ګواښ بلل کېږي. د صنعتي فعالیتونو زیاتوالی، د فوسیلي سونګ موادو کارول او د ځنګلونو پرې کول هغه مهم عوامل دي چې د هوا ککړتیا زیاتوي او د ځمکې تودوخه لوړوي. اقلیم بدلون څه شی دی؟ اقلیم بدلون هغه اوږدمهاله بدلون ته ویل کېږي چې د ځمکې د هوا په سیستم کې رامنځته کېږي. دا بدلون د تودوخې په زیاتېدو، د باران په بدلون او د طبیعي پېښو په زیاتېدو کې څرګندیږي. کارپوهان وايي چې د نړۍ په بېلابېلو سیمو کې د تودوخې لوړېدو له امله د وچکالۍ، سیلابونو او سختو طوفانونو پېښې زیاتې شوې دي. د اقلیم بدلون اغېزې د اقلیم بدلون اغېزې د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې احساس کېږي. مهمې اغېزې یې دا دي: د سمندر د سطحې لوړېدل د وچکالۍ زیاتوالی د طبیعي پېښو ډېرېدل د کرنې تولید کمېدل دا بدلونونه د انسانانو ژوند او اقتصاد ته هم لوی ګواښ بلل کېږي. نړیوالې هڅې د نړۍ ډېر هېوادونه هڅه کوي چې د اقلیم بدلون مخه ونیسي. نړیوالې غونډې او تړونونه ترس...

📰 راپور د افغانستان ۱۰ لوی کانونه او د بدخشان د سرو زرو زیرمې افغانستان د طبیعي زیرمو له پلوه د نړۍ له بډایه هېوادونو څخه بلل کېږي. کارپوهان باور لري چې د دې هېواد د منرالونو ارزښت تر سلګونو میلیاردونو ډالرو پورې رسېږي. په دې کانونو کې مس، اوسپنه، طلا، لیتیم، ډبرې سکاره او قیمتي ډبرې شاملې دي. که دا کانونه په سمه توګه استخراج او اداره شي، کولای شي د افغانستان اقتصاد ته لویه ګټه ورسوي. د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د کانونو لویې زیرمې شته، خو ځینې یې د اندازې او ارزښت له مخې ډېر مشهور دي. د لوګر ولایت د مس عینک کان د افغانستان له تر ټولو لویو کانونو څخه دی. دا کان د نړۍ له سترو مسو کانونو څخه ګڼل کېږي او اټکل کېږي چې پکې میلیونونه ټنه مس شتون لري. د دې کان استخراج کولای شي د افغانستان اقتصاد ته ډېر عاید برابر کړي او د زرګونو خلکو لپاره د کار زمینه برابره کړي. بل مهم کان د بامیان ولایت د حاجیګک اوسپنې کان دی. دا کان د اوسپنې له سترې زیرمې څخه ګڼل کېږي او د فولادو صنعت لپاره مهم ارزښت لري. کارپوهان باور لري چې که دا کان په بشپړ ډول استخراج شي، افغانستان کولای شي د اوسپنې له پلوه په...

 د Google په اړه معلوماتي راپور سریزه Google د نړۍ له سترو ټکنالوژۍ شرکتونو څخه دی. دا شرکت د انټرنېټ د معلوماتو په تنظیم او د خلکو لپاره د اسانه لاسرسي په برابرولو کې مهم رول لري. نن ورځ میلیونونه خلک د انټرنېټ د لټون، ایمیل، ویډیو او نقشو لپاره د Google له خدماتو څخه ګټه اخلي. د Google د جوړېدو تاریخ Google په 1998 کال کې د دوو محصلینو لخوا جوړ شو. دغه محصلین Larry Page او Sergey Brin وو. دوی دواړه د امریکا د ستانفورډ پوهنتون محصلین وو او غوښتل یې داسې سیستم جوړ کړي چې د انټرنېټ معلومات په ښه ډول تنظیم کړي. د دوی د پروژې اصلي هدف دا و چې خلک وکولی شي د انټرنېټ په پراخه نړۍ کې معلومات په چټک او اسانه ډول پیدا کړي. وروسته دغه پروژه په رسمي شرکت بدله شوه او نوم یې Google کېښودل شو. د Google اصلي هدف د Google اصلي هدف دا دی چې د نړۍ معلومات تنظیم کړي او هر چا ته یې اسانه او ګټور لاسرسی برابر کړي. د دې هدف لپاره شرکت پرمختللي ټکنالوژي کاروي تر څو خلک وکولی شي د هر ډول معلوماتو لټون وکړي. نن ورځ خلک د خبرونو، زده کړو، سوداګرۍ او نورو ډېرو برخو معلومات د Google له لارې پیدا کوي. د Googl...

 راپور کابل – په Afghanistan کې د نړیوالو پروازونو وضعیت د نړۍ د اقتصادي او هوايي شرکتونو د بدلونونو تر اغېزې لاندې دی . سره له دې چې د افغانستان هوايي ډګرونه د بېلابېلو نړیوالو ښارونو سره وصل پاتې دي ، لکه ریاض ، جده او دوبۍ ، د ټکټونو بیې د نړۍ په پرتله لوړې پاتې شوې دي . د هوايي شرکتونو وروستۍ لګښتونه ، په ځانګړي ډول د تیلو د بیې زیاتوالی ، نړیوال پروازونه ګران کړي دي او دا اغېز د افغانستان د مسافرو لپاره هم لیدل کېږي . � Reuters د سعودي عربستان لپاره د ټکټونو بیه په اوسني موسم کې د افغانستان څخه سعودي عربستان لپاره یو طرفه ټکټونه د بېلابېلو هوايي شرکتونو له خوا په یوه شمېر ډولونو پلورل کېږي . د مثال په توګه ، د فلای دبي (Flydubai) له خوا کابل څخه ریاض ته ټکټونه د USD 265 څخه پیل کېږي ، او بل ځایونه هم لکه د دمام یا جده لپاره بیې تر USD 380 پورې دي . � Flydubai یوه بله سرچینه ښيي چې د کابل څخه سعودي ته ارزانې بیې شاوخوا SAR 779 (سعودي ریال) پورې هم موندل کېږي ، چې دا قیمت د ځینو ټکټونو لپاره د یو طرفه سفر بیه ده . � Skyscanner په ټولیز ډول کې کتل کېږي چې د سعودي عربستان ټکټونه د...