د افغانستان ۱۰ لوی کانونه او د بدخشان د سرو زرو زیرمې – د هېواد طبیعي شتمني

📰 راپور

د افغانستان ۱۰ لوی کانونه او د بدخشان د سرو زرو زیرمې

افغانستان د طبیعي زیرمو له پلوه د نړۍ له بډایه هېوادونو څخه بلل کېږي. کارپوهان باور لري چې د دې هېواد د منرالونو ارزښت تر سلګونو میلیاردونو ډالرو پورې رسېږي. په دې کانونو کې مس، اوسپنه، طلا، لیتیم، ډبرې سکاره او قیمتي ډبرې شاملې دي. که دا کانونه په سمه توګه استخراج او اداره شي، کولای شي د افغانستان اقتصاد ته لویه ګټه ورسوي.

د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د کانونو لویې زیرمې شته، خو ځینې یې د اندازې او ارزښت له مخې ډېر مشهور دي.

د لوګر ولایت د مس عینک کان د افغانستان له تر ټولو لویو کانونو څخه دی. دا کان د نړۍ له سترو مسو کانونو څخه ګڼل کېږي او اټکل کېږي چې پکې میلیونونه ټنه مس شتون لري. د دې کان استخراج کولای شي د افغانستان اقتصاد ته ډېر عاید برابر کړي او د زرګونو خلکو لپاره د کار زمینه برابره کړي.

بل مهم کان د بامیان ولایت د حاجیګک اوسپنې کان دی. دا کان د اوسپنې له سترې زیرمې څخه ګڼل کېږي او د فولادو صنعت لپاره مهم ارزښت لري. کارپوهان باور لري چې که دا کان په بشپړ ډول استخراج شي، افغانستان کولای شي د اوسپنې له پلوه په سیمه کې مهم رول ولوبوي.

په بدخشان ولایت کې هم د سرو زرو مهمې زیرمې شته.

 بدخشان یو غرنی ولایت دی چې له پخوا راهیسې د قیمتي ډبرو او منرالونو لپاره مشهور دی. د سرو زرو استخراج په څو ولسوالیو کې ترسره کېږي او زرګونه خلک پکې کار کوي. دا کانونه د افغانستان د اقتصادي پرمختګ لپاره مهم بلل کېږي.

بدخشان یوازې د سرو زرو لپاره نه دی مشهور، بلکې د لاجوردو له امله هم نړیوال شهرت لري. د سرِ سنگ لاجوردو کان د نړۍ له پخوانیو کانونو څخه دی چې زرګونه کاله مخکې هم پکې استخراج کېده. د بدخشان لاجورد د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې د قیمتي ډبرو په توګه کارول کېږي.

په غزني ولایت کې د لیتیم مهمې زیرمې موندل شوي دي. لیتیم د برقي موټرو او عصري بیټرۍ لپاره مهم منرال دی. د ټکنالوژۍ د پرمختګ له امله د لیتیم ارزښت ورځ تر بلې زیاتېږي، او دا موضوع د افغانستان لپاره مهم اقتصادي فرصت بلل کېږي.

په سرپل ولایت کې د بلخاب د مسو کان هم د افغانستان له مهمو معدني زیرمو څخه دی. دا کان د مسو د تولید لپاره مهم بلل کېږي او کولای شي د صنعتي پرمختګ لپاره زمینه برابره کړي.

په تخار ولایت کې هم د سرو زرو ځینې زیرمې موندل شوي دي چې د استخراج لپاره مناسبې ګڼل کېږي. که دا کانونه په سمه توګه اداره شي، نو کولای شي د سیمې خلکو ته د کار فرصتونه برابر کړي.

د سمنګان ولایت د دره صوف د ډبرو سکرو کان د انرژۍ له مهمو سرچینو څخه ګڼل کېږي. دا کانونه د افغانستان د انرژۍ د اړتیاوو د پوره کولو لپاره مهم رول لري.

په لوګر ولایت کې د کرومایټ زیرمې هم شته چې د فولادو صنعت لپاره مهمې بلل کېږي. دا منرال د فلزي صنعت لپاره ارزښت لري او په نړیوال بازار کې ښه قیمت لري.

په هرات ولایت کې د مرمرو لوی کانونه هم شته. د هرات مرمر د ښکلا او کیفیت له امله د ودانیزو چارو لپاره ډېر کارول کېږي او د صادراتو ښه فرصتونه لري.

په ځانګړي ډول بدخشان د افغانستان له هغو ولایتونو څخه دی چې د سرو زرو، لاجوردو او نورو قیمتي ډبرو ډېرې زیرمې لري. د سرو زرو استخراج په بدخشان کې د خلکو لپاره د عاید مهمه سرچینه ده. زرګونه خلک په مستقیم یا غیرمستقیم ډول په دې صنعت کې کار کوي.

سره له دې چې افغانستان ډېرې معدني زیرمې لري، خو د کانونو استخراج لا هم له ځینو ستونزو سره مخ دی. د امنیت ستونزې، د ټکنالوژۍ کمښت او د مدیریت ستونزې هغه عوامل دي چې د کانونو بشپړ استخراج یې ورو کړی دی.

کارپوهان باور لري چې که د افغانستان کانونه په منظم او قانوني ډول اداره شي، نو دا هېواد کولای شي د خپل اقتصاد په پیاوړتیا کې لوی بدلون رامنځته کړي. د کانونو عاید کولای شي د زیربناوو، تعلیم او نورو مهمو برخو د پرمختګ لپاره وکارول شي.

په ټوله کې ویلای شو چې افغانستان د طبیعي زیرمو له پلوه یو بډایه هېواد دی. د مس، اوسپنې، سرو زرو، لیتیم او نورو منرالونو لوی کانونه د دې هېواد اقتصادي راتلونکې بدلولای شي. د بدخشان د سرو زرو او لاجوردو کانونه هم د افغانستان د طبیعي شتمنیو مهمه برخه جوړوي.